Ishulli indonezian i Flores'ës (Në të majtë sipër është Borneo, në të djathtë poshtë Australia) Burimi: Welt der Wunder GmbH

"E parë nga pahu rajonal, në Australi ka dukshëm njerëz modernë prej të paktën 40 000 vjetësh më parë, dhe në Borneo prej nga të paktën 43 000 vjetësh më parë," thotë Roberts. "Kështu që ka pasur një përkim kohor midis njeriut të vocërr dhe nesh prej të paktën 40 000 vjet më parë deri në të paktën 18 000 vjet më parë - më tepër se të paktën 20 000 vjet."

"Homo floresiensis është një shtojcë në listën e shkurtër të llojeve të tjera njerëzore që jetonin në të njëjtën kohë me njerëzit modernë. Mendoj se njerëzit do të befasoheshin kur do të mësonin se jo shumë kohë më parë, ne nuk kemi qenë të vetëm," thotë Brown.

Home floresiensis ishte pjesë e shpërhapjes në Azi të pasardhësve të Homo ergaster dhe Homo erectus. Fig.: Nature

Njerëz të zotë pavarësisht nga mini-truri

"Njerëzit xhuxhë nuk ishin teveqelë," thotë Roberts. "Ata mbijetuan krahas nesh (Homo sapiens) për të paktën 30 000 vjetë, dhe ne nuk jemi të njohur të jemi shumë eko-shoqërues të dashur. Njerëzit xhuxhë ia arrinin të bënin disa gjëra të jashtëzakonshme-duke krijuar vegla të stërholluara guri, duke gjuajtur elefantë xhuxhë... - me një tru me madhësi sa një e treta e trurit tonë.

Ndonëse elefant xhuxh, stegodoni peshonte prapëseprapë rreth 1 000 kilogramë dhe ishte një kundërshtar i fortë i një gjuetari me gjatësinë e një fëmije trevjeçare të njeriut modern. Gjuetia duhet të ketë kërkuar komunikim dhe planifikim të përbashkët, thonë studiuesit.

Njerëzit xhuxhë ecnin me trupin drejt, ndoshta edhe kishin një gjuhë të tyre dhe përgatisnin - ashtu si ç'tregojnë gjetjet - vegla të stërholluara guri si latore, tehe dhe kruajtëse. Kjo lloj zhdërvjelltësie në punë me dorë nuk ishte pritur aspak nga këta xhuxhë me mini-tru. Sepse deri tani dijetarët e kishin pranuar si të vërtetë se inteligjenca e paraardhësve tanë, e matshme përmes veprave të artit dhe veglave të punës, ishte e lidhur me vëllimin e trurit. Ndoshta ishte ndonjë pajim i veçantë neurologjik ajo që i bënte këta xhuxhë truvegjël, zejtarë të zotë.

A jeton akoma njeriu xhuxh ?

Si njerëzit e vecërr ashtu edhe elefantët xhuxhë del të jenë shfarosur në pothuajse të njëjtën kohë si pasojë e një teptisjeje të madhe vullkanike para rreth 12 000 vjetësh. Me sa duket zjarri dhe hiri kanë zhbirë mjetet e jetesës së popullit të xhuxhave. Prapëseprapë kallëzojnë banorët e Flores'ës në gojëdhënat e tyre për qenie të pazakonshme e të vogla, të cilat paskan jetuar në këtë ishull deri para dy- ose treqind vjetësh. Ata njihen atje si "Ebu Gogo", që e përkthyer fjalë për fjalë do të thotë "gjyshet, që hajnë gjithçka". Ato përshkruhen si xhuxhe leshatore, që janë rreth 1 meter të gjata, jetojnë në shpella dhe që flasin në mënyrë murmuritëse me njëra-tjetrën. Dhe që kishin për veti të pakëndshme t'u vidhnin fshehurazi ushqimin banorëve trupmëdhenj të ishullit.