 Shkencëtari në ekonomi John Komlos ka mbledhur dhe krahasuar të dhënat e qindvjeçarit. "Kishim menduar se njerëzimi kishte thjeshtë hedhur shtat në qindvjeçarin e 20-të - por nuk është kështu", thotë ai. "Kemi të bëjmë me një proces ciklik: Ciklet e shtatlartësisë përputhen me ato ekonomike." Me rritjen e mirëqenies rriten edhe njerëzit. Kështu të pasurit janë mesatarisht gjithnjë pak më të gjatë se të varfërit. Sa më i vogël të jetë ndryshimi midis të pasurve dhe të varfërve, aq më e madhe është gjatësia mesatare trupore e popullsisë.
Që nga mrekullia ekonomike e Gjermanisë Perëndimore meshkujt janë zgjatur atje me 7 centimetra dhe janë sot mesatarisht 1,79 centimetra të gjatë. Poashtu edhe gratë janë zgjatur me 7 centimetra duke arritur në 1,67. Ndërsa gjermanolindorët nuk janë zgjatur shumë nga vitet 50-të: Atje ka qenë standardi i jetesës më i keq.
Por dhjetë vjet pas bashkimit, gjermanolindorët i kapën gjermanoperëndimorët. "Kjo sjellje evolucionare varet nga të ushqyerit, albumina luan një rol të madh, por edhe kujdesi mjekësor." Kështu holandezëve që janë më të gjatët në botë, u shkojnë punët më mirë. Ndarja e përpjesshme e pasurisë në një shtet social, diçka tepër e rëndësishme sipas Komlos, bën që njerëzit të zgjaten. Vetë japonezët kanë hedhur shtat me 14 centimetra në vetëm dhjetë vjetë, ngaqë kanë shfrytëzuar frutet e lulëzimit ekonomik.
Që sot amerikanët e Shteteve të Bashkuara pothuajse nuk janë aspak më shtatlartë se japonezët tradicionalisht të shkurtër, ka të bëjë me ushqyerjen e keqe, por edhe në ndryshimin e madh të të ardhurave në SHBA. "Nuk është edhe aq e njohur që, për shembull, amerikanët në 1819-tën ishin pothuajse shtatë centimetra më të gjatë së holandezët. Kurse sot është krejt e kundërta."
Kjo tregon se shteti social europian ka mundësi më të mira për të rritur standardin biologjik të jetesës së popullsisë në krahasim me shoqëritë e drejtuara nga ekonomia e tregut si në Shtetet e Bashkuara.
Të dhënat historike, Komlos i gjen pas kërkimesh shpesh disavjeçare në disa shkresa nga më të jashtzakonshmet. Pasi shtatlartësia është matur sistematikisht vetëm në ushtri.
Nxënësit e Komlos janë përhapur sot në institute ekonomike - dhe gjatësia trupore shqyrtohet mirë, pasi ajo mund të shërbejë si tregues për proceset shoqërore.
Aristokracia në Francë ishte gjashtë centimetra më e gjatë se shtresat e poshtme shoqërore. Pra nuk ishte ndonjë çudi shpërthimi i revolucionit francez. Akoma më shtatlartë ishte asokohe vetëm fisnikëria e mirëushqyer angleze dhe gjermane. "Këto dallime janë sot të papërfytyrueshme; ose më saktë ato janë aty tek tre, katër centimetrat. Në Londër, dallimi midis më të varfërit si ç'ishte Oliver Twist dhe më të pasurit, zotërinjve, ishte 22 centimetra."
Por rritja në shtat ka sidoqoftë disa caqe biologjike. Burrat nuk bëhen mesatarisht më të gjatë se 1,85 metra, tek gratë kufiri është tek 1,75.
Nëse shteti social nuk vazhdon të kujdeset për një standard të mirë jetese, njerëzit mund të bëhen përsëri të shkurtër, sipas John Komlos.
Përgatiti : Alvin Ekmekçiu
Burimi: Die Körpergröße zeigt den Wohlstand einer Schicht /3sat/nano/22.12.2004
Vë re! Ky shkrim nuk lejohet të kopjohet dhe të përdoret për qëllime komerciale (fitimprurëse). Mbi lejet e përdorimit të shkrimeve të © Rruzull.net lexo këtu.
| 
