|
Shėndeti: Veçimi i Farmacisë nga Mjekësia Nga Njė burim - Wednesday, 03 November 2004
|
 Duke filluar 5000 vjet më parë, popujt e lashtë të Kinës, Indisë, Mesopotamisë, Izraelit dhe Egjiptit nga të cilët morën njohuri edhe grekët, romakët, arabët si dhe të gjithë popujt e tjerë të botës, dy lëmitë : farmacinë dhe mjekësinë i konsideronin si një lëmi unikate e punës, të cilën e quanin mjekësi.
Mirëpo, nevoja për separacion shkencor ka ekzistuar qysh në kohërat e lashta, duke pasur parasysh dallimin në mes të mjekimit dhe përgaditjes së barnava kurative për pacientët. Në Mesopotaminë e lashtë vetëm ka ekzistuar një separim i posaçëm mjekësor, kështu ata për mjekun përdornin emrin Asipu, për kirurgun – Asu, kurse për farmacistin-Pasisu.
Pasisu bënte përgatitjen e barnave shëruese, duke njohur forma të ndryshme farmaceutike, po aq edhe të lehta për përgatitje, si : yndyrnat dhe format e tjera farmaceutike.
Këtë kohë historia e vlerësoi si kohën më përparimtare në nivelin e farmacisë dhe mjekësisë, si shkencë në përgjithësi.
Kurse, në Egjiptin e lashtë përveç mjekëve-farmacistëve, përmendej edhe personi, i cili merrej me përgatitjen e formave farmaceutike yndyrore, të cilin e quanin-Myrepsoi.
Edhe në Greqi përmendej mjeku-farmacisti, i cili i shkollonte gjeneratat e reja nëpër shkollat mjekësore. Përparimet e mëdha të shkencave që u arritën në Greqi dhe Romë influencuan në masë të madhe në përgatitjen cilësore dhe sasiore të barnave në përgjithësi, e ky pasqyron një satisfakcion për kohën.
Pas ekzagjerimit të shkencave mjekësore, ishte e pamundur që një njeri njëkohësisht të merrej edhe me mjekim edhe më përgatitjen e formave farmaceutike, prandaj kjo jo vetëm që ishte një ngarkesë e madhe, por në anën tjetër ishte njëri prej faktorëve shumë dominant në separacionin e detyrave të mjekut dhe farmacistit, në mënyrë që të rritet efikasiteti ndaj pacientëve.
Njëri prej faktorëve që influencoi në ndarjen e farmacisë nga mjekësia ishte dukuria e shtimit të njohurive mbi mënyrat e mjekimit dhe përgatitjes së barnave, pastaj pamundësia e arritjes në kohë të caktuar e mjekut-farmacistit në kryerjen e detyrave dhe punëve, me qëllim që të plotësohen kërkesat e pacientit dhe ai të ndahet i kënaqur.
Rolin kryesor dhe vendimtar të ndarjes së farmacisë nga mjekësia e luajti shkolla e mjekësisë në Salernë, qytet në jug të Italisë. Shkolla u themelua qysh në vitin 1811 dhe veprimtaria e saj zhvillohej sidomos gjatë shekujve XI deri kah mesi i shekullit XIII.
Kolegiumi ligjërues i kësaj shkolle solli një ligj, i cili rregullonte shkencat mjekësore dhe rregullat e praktikimit të tyre. Ky ligj është i njohur me emrin Edikti i Salernës. Edikti rregullonte punët, marëdhëniet, detyrat dhe obligimet e mjekut dhe farmacistit.
Edikti përcaktonte këto rregulla:
• Mjeku duhej të kishte barnatoren e vet, ai t’i jepte barnat dhe gjithmonë duhej të ishte në kontakt me farmacistin.
• Nuk guxonte që personi i njejtë të merrej edhe me mjekim edhe me përgatitjen e barnave.
• Duhej që rreptësisht të shmangej abuzimi i barnave, e këtë mund t’a realizonin mjeku dhe farmacisti.
• Farmacisti gjthmonë duhej të përgadiste barna vetëm sipas përshkrimeve shkencore, i cili kontrollohej nga personat përgjegjës (kontrollori komunal). Nëse rastësiht farmacisti gjatë punës së tij nuk bazohej në përshkrimet e duhura shkencore dhe kontrollori nuk e paraqiste këtë rast para organeve përgjegjëse, ata të dy dënoheshin, por kontrollori mund të dënohej edhe me vdekje.
• Për hapjen e barnatores farmacisti duhej pa tjetër të merrte me shkrim dokumentin nga organet kompetente, që lejonte hapjen e barnatores.
• Farmacisti ka qenë i detyruar që barërat t’i përgatis sipas përshkrimeve të parapara (forma curiae), të cilat më vonë u identifikuan në farmakope pak më moderne. Në fillim ato quheshin Auditorium Nicolai, si dhe Auditorium Mesua, e më pas Farmakope Kombëtare.
• Shitja e barnave bëhej sipas çmimeve standarde (Texa Medicamentum).
• Farmacistëve ju është ndaluar shitja e drogave, përveq në rast se ato përdoreshin për përgatitjen e formave farmaceutike.
Në këtë mënyrë është formuar Edikti i Salernës dhe ka mbetur si ligj i ndarjes së farmacisë nga mejkësia, të cilat deri atëher kanë qenë të cilësuara si një shkencë e vetme.
Kjo ishte ndarja definitive e farmacisë nga mjekësia.
Farmacia si profesion paraqet hallkën më të rëndësishme të shkencave mjekësore nga vetë fakti, nga se në vete përfshin një fusion këshillash dhe informacionesh mbi çështjen e përgatitjes dhe furnizimit të konsumatorëve me barna dhe mjete të ndryshme mjekësore, duke siguruar në parësi higjienë për një shëndet të mire dhe lehtë të kurueshëm.
Autorët:
Albinot Maloku / stud.ph
&
Donjeta Hoxha / tek.ph
|
|
| |
| Vlerėso shkrimin | Nota mesatare: 5
Votues: 24
| |
|
