 Qytetet zënë vetëm 2% të sipërfaqes së rruzullit tokësor por, sipas OKB, në to jetojnë 2.86 miliardë njerëz, gjashtë në dhjetë banorë të planetit tonë të cilët shpenzojne 75% të burimeve materiale dhe financiare, ndërkohë që prodhojnë 75% të ndotjes botërore.
Sipas OKB, brenda vitit 2030 ky numër pritet të dyfishohet kur edhe popullsia qytetare do të arrijë shifrën 4.98 miliardë. Në vitet që pasojnë popullsia e vendeve në zhvillim do të rritet mesatarisht çdo javë me një qytet prej 1 milion banorësh.
Londrës iu deshën 130 vjet për të kaluar nga 1 në 8 milionë banorë. Bankokut i janë dashur 45 vjet; Dakes 37 vjet; ndërsa Seulit 25 vjet. Ka qytete në Lindjen e Mesme që e dyfishojnë popullsinë në 10 vjet. Edhe Tirana e ka dyfishuar popullsinë dhe trefishuar sipërfaqen e ndërtuar brenda një dekade. Ndërkohë që mjaft nga keto qytete nuk janë vetëm vendbanime, por mbi të gjitha motorë të vërtetë të prodhimit ekonomik. Për shembull, Bombei në Indi prodhon 1/6 e GDP së vendit.
San Paolo në Brazil është rritur nga 189 ne 900 km2 nga viti 1930 në 1988. Bankoku është rritur nga 67 km2 në fund të viteve ?50, në 426 km2 në mesin e viteve ?90. Rajoni i madh i Pekinit sot shtrihet në pothuajse 17000 km2.
Rajoni i madh i Shangait llogaritet 83 milionë banorë. Ndërsa rajoni Hong-Kong, Guangdong, Shenzen ka 120 milionë banorë.
Qytetërimi masiv tashmë është bërë një dukuri e shpejtë mbarëbotërore. Shumicën e emigrantëve janë vendosur në qytete të përbindshme, me varfëri të tejskajshme, korrupsion, rrezik të lartë epidemish, me dhunë, kriminalitet dhe pasiguri, sidomos për vendet në zhvillim. Përfundimi është se gati 1 miliard njerëz sot në botë jetojnë në qytete baraka dhe zona me ndërtime të jashtëligjshme.
Kush arrin sot në kufijte e qytetit të Lagosit ? një nga qytetet e mëdha kryesore të Afrikës poshtë Saharës ? do të ndeshet me një realitet tronditës: një lumë njerëzish që ecin me gjithë ç?kanë trashëguar në kurriz; tokë e shkatërruar; lumenj të tejndotur; fëmijë në plehra e bajga; një kaos i plotë ku mbijeton korrupsioni dhe dhuna.
Ndërkohë metropolet e vendeve më të zhvilluara sot duhet të zgjidhin problemin e braktisjes së qendrave të qyteteve në favor të periferive, shqetësimin e rritjes dhe bllokimit të trafikut, dukurinë e rritjes së çmimit të pronave të patundshme dhe të tensioneve kulturore në qytet dhe emigracionin që po shkon në kufij kërcënues.
Qyteti Kitsault në Kolumbinë Britanike, Kanada, është nxjerrë në shitje me vlerën fillestare 7 milionë dollarë kanadezë. Me një pamje panoramike përballë oqeanit dhe me mjaft pyje në shpinë, qyteti me sipërfaqe 80 hektarë, që ka komplekse apartamentesh e vilash, spital, pishina dhe palestra, qendër tregtare, bibliotekë, teatër, etj. është braktisur që prej vitit 1982, vit kur u mbyll edhe miniera e fundit e afërt me qytetin.
Burimi: B. Aliaj, Shekulli 26/09/2004
|
