Historia e misioneve për në Mars është një histori të ca arritjesh tepër të bujshme dhe shumë dështimesh. Pothuajse vetëm gjysma e sondave të nisura deri më sot kanë mbërritur në planetin e kuq. Një kronologji të misioneve të derimësotshme:
1960: Bashkimi Sovjetik ishte shteti i parë që më 10 Tetor ngren një sondë për në Mars. Ajo nuk arrin as orbitën e Tokës.
1962: Sondat sovjetike "Sputnik 22", "Mars 1" dhe "Sputnik 24" dështojnë.
1964: Edhe misioni i parë i NASA's për në Mars, "Mariner 3", dështon.
1965: "Mariner 4" e NASA's ishte sonda e parë që i bjen përqark platetit të kuq. Ajo shkrep 21 foto. Ndërkaq sonda sovjetike "Zond 2" i shkon për cak Marsit, lidhja përmes radios shkëputet.
1969: NASA dërgon "Mariner 6" dhe "Mariner 7" për në Mars. Ato livrojnë së bashku rreth 200 foto nga planeti fqinj.
1971: "Mariner 8" dështon që në nisje. Sonda sovjetike "Kosmos 419", e cila duhet të ishte e para që do të zbriste në Mars, arrin deri tek orbita e Tokës. "Mars 2" dhe "Mars 3" të Bashkimit Sovjetik ia mbërrijnë qëllimit por livrojnë vetëm pak të dhëna. Moduli i * tokëzbritjes (A.E.) i "Mars 3" ishte sendi i parë artificial që ra në planetin e kuq. NASA nis "Mariner 9", i cili livron më tepër se 1000 foto të Marsit.
1973: Sondat sovjetike "Mars 4" deri tek "Mars 7" nisen për në planetin e kuq. Ato livrojnë disa të dhëna dhe foto. "Mars 6" tokëzbret sërish një kapsulë mbi planetin e kuq, ku radiondërlidhja këputet sërish.
1975: Sondat e NASA's "Viking 1" dhe "Viking 2" nisen për në Mars.
1976: "Viking 1" ia del mbanë të bëjë tokëzbritjen e parë të butë mbi planetin e kuq, edhe "Viking 2" zbret me sukses. Të dy sondat livrojnë një mori të dhënash dhe më tepër se 50 000 foto.
1988: Pas 15 vjet ndërprerjeje Bashkimi Sovjetik nis sondat marsiane "Phobos 1" dhe "Phobos 2". Që të dyja humbasin rrugës.
1993: NASA humbet mu përpara pikëmbërritjes "Mars-Observer" (Vëzhgues i Marsit) që ishte lëshuar më 1992-shin.
1996: Misioni shumëkombësh "Mars 96" nën drejtimin rus dështon që në nisje.
1997: NASA feston një arritje të dyfishtë. Me uljen e "Mars Pathfinder" (Gjurmëgjetës i Marsit) shënohet zbritja për herë të parë e një sonde tjetër që nga koha e "Viking"-ëve, në planetin e kuq. "Pathfinder" dhe *marslëvizësi (A.E.) i tij "Sojourner" (Ca-kohë-ndenjës) sjellin në Tokë përmes radios 16 000 incizime.  Marslëvizësi "Sojourner" (Souxhërnër) . Foto Reuters. |
Në shtator "Mars Global Surveyor" (Topografues i Përgjithshëm i Marsit) zë të vërtitet brenda një * qarkshtegu (A.E.) të planetit të kuq. Derimësot është marrë me bërjen e hartës së sipërfaqes së planetit.
1998: Japonia hyn në lojën e zbulimit të Marsit me nisjen e sondës "Nozomi" (Shpresë). Që në fillim ka probleme me ndezjen.
1999: Dy sondat e NASA's "Mars Climate Orbiter" (Qarkshtegtues Klimor në Mars) dhe "Mars Polar Lander" (Tokëzbritës Polar në Mars) të cilat ishin nisur më 1998 humbasin me mbërritjen e tyre në planetin e kuq.
2001: Më 7 prill lëshon NASA "Mars Odyssey 2001". Ai zë të vërtitet nga fundi i 2002-shit në një qarkshteg. Sonda sjell në pranverën e 2003-shit të dhëna në Tokë, të cilat sugjerojnë mbi pasjen e burimeve të mëdha uji në Mars.
2003: Më 2 qershor lëshohet sonda europiane "Mars Express" (Drejtë e për në Mars); robotët tokëzbritës amerikanë të misionit "Mars Exploration Rover" (Endacak zbulues i Marsit) pasuan më 11 qershor ("Spirit" = Shpirt) dhe më 28 qershor ("Opportunity" = Mundësi). Japonia njofton në dhjetor anulimin e Nozomi't. Një përpjekje e fundit për të sjellur sërisht sondën në kursin e duhur për në Mars, dështoi.
Shënim:Shenja * e shoqëruar nga (A.E.) tregon se termi është thurur nga autori i shkrimit Alvin Ekmekçiu.
Përgatiti : Alvin Ekmekçiu Burimet: agjencia gjermane e shtypit DPA, ZDF Vë re! Respekto punën tonë ! Mos përdor shkrimet e kësaj reviste pa lejen tonë dhe pa vënë në dukje se puna e kujt është !
|